Lost Password?

A password will be emailed to you. You will be able to change your password and other profile details once you have logged in.

Ήθη και Έθιμα της Αίγινας

klidonas_aegina

Ο Χορός της Λαμπρής

Ο χορός της Λαμπρής γινόταν στην Αίγινα την δεύτερη μέρα του Πάσχα .Ο χορός περιελάμβανε  δύο μέρη: τον μικρό και τον μεγάλο χορό. Ο  μικρός γινόταν στην πλατεία της Παναγίας της Φορίτισσας (Αι Γιώργη Καθολικό), όπου λάβαιναν χώρα οι συνελεύσεις των προυχόντων του νησιού. Είχε κύριο σκοπό του τη διασκέδαση, την ψυχαγωγία και την αποκάλυψη του έρωτα των νέων και τη πρόθεση δέσμευσης για γάμο.

Ο μεγάλος  χορός γινόταν στη μεγάλη πλατεία της εκκλησίας του Σταυρού και προκειμένου να συμμετέχουν όλοι οι κάτοικοι ο μικρός χορός σταματούσε. Οι χορευτές έπαιρναν θέση ανάλογα με την ηλικία και το φύλο τους.. Ο χορός  σχημάτιζε μεγάλο κύκλο, ώστε ο ναός του Τιμίου Σταυρού να βρίσκεται στο κέντρο. Πρώτοι χόρευαν οι γέροντες, κατόπιν οι άγαμοι και οι έγγαμοι άνδρες και ξανά οι γέροντες, αποτελώντας έτσι ένα τόξο ανδρών. Οι γυναίκες σχημάτιζαν ένα άλλο τόξο:,γερόντισσες, νέες κοπέλες, παντρεμένες και ξανά γερόντισσες.

Απαραίτητος στο χορό της Λαμπρής ήταν ο αοιδός με το ντέφι του ο οποίος έδινε το  σύνθημα να πιαστούν στο χορό αφού οι  επόπτες του χορού έλεγχαν τη σωστή διάταξη και ο ιερέας έβγαινε στην πόρτα του ναού του Σταυρού και έψελνε το ‘Χριστός Ανέστη’. Ο χορός της Λαμπρής δεν απαιτούσε την παρουσία μουσικών οργάνων, όπως το βιολί και το λαούτο, αλλά σε περίπτωση παρουσίας τους  και μετά και τη σύμφωνη γνώμη των χορευτών, έμπαιναν μαζί με τον αοιδό στη μέση του κύκλου του χορού. Στη συνέχεια ο τραγουδιστής ξεκινούσε το τραγούδι.

Ο χορός διαρκούσε τις τρεις πρώτες μέρες της Διακαινησίμου και επαναλαμβανόταν και τις τρεις επόμενες Πέμπτες μετά τη Λαμπρή ,που ήταν και αυτές αργία. Επίσης  γινόταν και κατά την εορτή της Ζωοδόχου Πηγής  μέχρι την εορτή του Αγίου Γεωργίου εάν η Λαμπρή ήταν πρώιμη. Στο τέλος ο αοιδός έδινε το τέρμα του χορού και πολλοί συνήθιζαν να τραγουδούν :

‘Της Παλιαχώρας ο χορός ήταν γλυκός σαν μέλι, γιατί τον εχορεύανε κορίτσια σαν αγγέλοι.’

Ο χορός της Λαμπρής ελάμβανε χώρα και σε κάποια άλλα χωριά του νησιού, όπως στου Ανιτσαίου ,όπου οι κάτοικοι μαζεύονταν στην Εκκλησία του χωριού  και παρακολουθούσαν την ακολουθία της Αγάπης(ανήμερα Πάσχα).Κατόπιν ξεκινούσαν το χορό που  και με τη δύση του ήλιου  τον ολοκλήρωναν και ξεκινουσαν με τα ζώα τους για το δρόμο της επιστροφής.. Χαρακτηριστικό ήταν ότι προηγούνταν τα ζώα και ακολουθούσαν οι πεζοί που έψελναν στη διαδρομή το ‘Χριστός Ανέστη’.

Το έθιμο του χορού της Λαμπρής διατηρήθηκε και μετά την κατοίκηση της σημερινής πόλης της Αίγινας και γινόταν ως το 1863,όπως στην Παλιαχώρα, σε  μια πλατεία κοντά στη Μητρόπολη ή στη συνοικία Βάρδια.. Σήμερα το έθιμο αναβιώνει στον προαύλιο χώρο της Εκκλησίας του Σταυρού στην Παλιαχώρα.

 

Λειδινός

( 14 Σεπτεμβρίου της υψώσεως του Τιμίου Σταυρού)

Ο ‘Λειδινός’ είναι ένα παλιό έθιμο που εορτάζεται την ημέρα του Τιμίου Σταυρού 14 Σεπτεμβρίου  στην  περιοχή της Κυψέλης. Είναι αγροτική γιορτή με τις ρίζες της σε προελληνικές δοξασίες, σχετικές με τη λατρεία του Θεού Άδωνη που γονιμοποιεί τη φύση γεννιέται την άνοιξη και πεθαίνει το φθινόπωρο. Η γιορτή αυτή συμβολίζει   το τέλος των υπαίθριων αγροτικών εργασιών και συνηθειών του καλοκαιριού όπως το μεσημεριανό ύπνο των εργατών και το απογευματινό φαγητό που έπαιρναν το δειλινό ή Λειδινό όπως το λένε οι Αιγινήτες και την έναρξη του φθινοπώρου και του χειμώνα στη συνέχεια΄.

Έτσι η παύση του Λειδινού παριστάνεται σαν ένας πραγματικός θάνατος. Η προετοιμασία αρχίζει δύο με τρεις μέρες πριν τις 14 Σεπτεμβρίου. Οι γυναίκες συγκεντρώνονται και φτιάχνουν στα σπίτια τους το φαγητό : σιτάρι, σταφίδες, ρόιδια  μύγδαλα ,στραγάλια, και μαϊντανό. Βράζουν το μίγμα που έχει τη μορφή κολλύβων και λέγονται λειδινό. Παράλληλα άλλες γυναίκες φτιάχνουν ομοίωμα νέου από άχυρα και το στολίζουν με φανταχτερά λουλούδια και με κεφάλι από Αιγινήτικο κανάτι. Τοποθετούν το ομοίωμα αυτό του Λειδινού σε ένα καλοστρωμένο τραπέζι και παίρνουν θέσεις για να κλάψουν το νεκρό Λειδινό . Κατόπιν τον βάζουν σε φέρετρο  με πολλά λουλούδια  το οποίο  περιφέρουν στους δρόμους .Από όπου περνούν πετούν λουλούδια και μοιράζουν κόλλυβα. Στο τέλος-τη δύση-  θάβουν το νεκρό ομοίωμα  και τρώνε τα κόλλυβα χορεύοντας και τραγουδώντας  για την συγχώρεσή του. Σε τρεις μέρες ανοίγουν τον τάφο και παίρνουν το νεκρό είδωλο φωνάζοντας ‘Αναστήθηκε ο Λειδινός’ και το βράδυ μοιράζουν κρίθινες κουλούρες ,μεζέδες ,κρασί και συνεχίζουν το γλέντι με παραδοσιακούς χορούς και τραγούδια.

Το ‘έθιμο αυτό σχετίζεται με την εξαφάνιση της βλάστησης και την αναγέννησή της την άνοιξη και γιορτάζεται από το Δ.Δ. Κυψέλης  κάθε χρόνο στις 14 Σεπτεμβρίου.


Ο Κληδωνας

( 24 Ιουνίου εορτή του Αγ. Ιωάννη)

Ο ‘Κλήδονας’ είναι ένα παλιό έθιμο που αναβιώνει ο Πολιτιστικός Σύλλογος Βαθέως στις 24 Ιουνίου, ημέρα εορτής του Αγ. Γιάννη (του Ριζικάρη). Το έθιμο αυτό έχει τις ρίζες του στην κληρομαντεία της Ομηρικής εποχής ( Όσσα ή Φήμη) ,καθώς και στους κληδονισμούς των βυζαντινών, απόπου πήρε και το όνομά του. Είναι ένα είδος λαϊκής μαντείας που ερμηνεύονται οι τυχαίοι λόγοι που λέγονται.

Οι προετοιμασίες αρχίζουν από την προηγούμενη μέρα ,την παραμονή του Αγ. Γιάννη στις 23 Ιουνίου όπου κοπέλες (που ζούν και οι δύο γονείς τους)  έπαιρνα ένα κανάτι ‘το άσυρτο’ στο οποίο δεν είχαν ξαναβάλει νερό. Έβαζαν  ‘το αμίλητο νερό’ στο κανάτι .Το έλεγαν αμίλητο διότι δεν έπρεπε να μιλήσουν οι κοπέλες αυτές  σε κανένα ούτε και άλλος να τους μιλήσει,  όσο κρατούσαν το νερό αυτό. Στην συνέχεια  νέοι και νέες  έριχναν μέσα στο νερό το ‘ριζικάρι τους’, αντικείμενα   δηλαδή προσωπικά όπως δακτυλίδια  σκουλαρίκια  κ.λ.π. ,τα οποία θα τους καθόριζαν το μέλλον. Μετά σκέπαζαν και  σφράγιζαν το κανάτι με ένα κόκκινο πανί συνήθως, αφήνοντάς το όλη τη νύχτα στην ύπαιθρο λέγοντας :

‘‘Κλειδώσατε τον Κλήδονα με του Αϊ Γιαννιού τη χάρη. Αύριο θα φανερωθεί ποιος είν’ ο ριζικάρης’’

Την επόμερη μέρα το πρωί, ανήμερα του Αγ. Γιάννη,  το έπαιρναν προτού να βγει ο ήλιος. Το  ίδιο απόγευμα ,έφερναν  τα πρωτομαγιάτικα στεφάνια άναβαν φωτιές και άρχιζαν να τα καίνε, πηδώντας πάνω από τη φωτιά. Στη συνέχεια μαζεύονταν όλες οι κοπέλες κοντά σε ένα πηγάδι  και άνοιγαν το κανάτι με τα ριζικά, λέγοντας ερωτικά και σκωπτικά τραγούδια .Επίσης  έλεγαν :

‘‘Ανοίξετε  τον Κλήδονα με του Αϊ Γιαννιού τη χάρη. Σήμερα  θα φανερωθεί ποιος είν’ ο ριζικάρης’’

 Κάθε δίστιχο που έλεγαν το θεωρούσαν χρησμό για το πρόσωπο στο οποίο ανήκει ‘το ριζικάρι’ , που βγαίνει κάθε φορά από το κανάτι.

 Υπάρχει όμως και ένα άλλο έθιμο μαντικής που γίνεται στις 24 Ιουνίου. Οι κοπέλες πήγαιναν μ’ ένα καθρέπτη σε ένα πηγάδι και ρίχνοντας τις ακτίνες του ήλιου με τα γυαλί του  στο νερό, έβλεπαν το νέο που θα παντρευτούν.


Μοιραστείτε το Άρθρο

Σχετικά Άρθρα

POSTER PROGRAMMA (1)

Πρόγραμμα εορταστικών εκδηλώσεων Δήμου Αίγινας 2019 για την άφιξη και ορκωμοσία του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδος Ιωάννη Α. Καποδίστρια στην Αίγινα την 26η Ιανουαρίου 1828 και την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΟΡΤΑΣΤΙΚΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΔΗΜΟΥ ΑΙΓΙΝΑΣ 2019 ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΦΙΞΗ ΚΑΙ ΟΡΚΩΜΟΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΚΥΒΕΡΝΗΤΗ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΙΩΑΝΝΗ Α.... Διαβάστε Περισσότερα »